We proppen AI in organisaties waarvan we donders goed weten dat de basis een zootje is. We vliegen van het ene experiment naar het andere, bouwen nieuwe toepassingen en praten over agents.
Maar onder de motorkap veranderen we niets.
We houden onszelf voor de gek met al die AI
We weten dat onze data niet klopt, processen rammelen en verantwoordelijkheden door elkaar lopen. En toch zetten we daar AI bovenop alsof we daarmee ineens een intelligente organisatie hebben.
Is je brondata een rommeltje, dan genereert AI sneller onbetrouwbare adviezen.
Lopen je bedrijfsprocessen niet logisch, dan automatiseert AI je inefficiëntie.
Zijn verantwoordelijkheden in de boardroom niet helder, dan vergroot AI de interne frictie.
AI maakt zichtbaar wat je organisatie liever niet onder ogen ziet.
Van ondersteunen naar handelen
We zijn namelijk niet meer alleen bezig met technologie die mensen helpt hun werk te doen. We zijn bezig met technologie die steeds dichter tegen de besluitvorming en uitvoering van een organisatie aan beweegt.
Dan gaat het niet meer over hoe medewerkers hun werk uitvoeren, maar over wie of wat bepaalt wat er gebeurt.
Als technologie niet langer alleen helpt om het werk uit te voeren, maar steeds meer bepaalt wat er moet gebeuren, wat betekent dat dan voor de mens die dat werk tot nu toe deed?
Veel aandacht gaat vandaag naar wat AI allemaal kan, maar niet naar de omgevingen waarin AI moet landen. Voordat een systeem zelfstandig beslissingen kan nemen, moet je als organisatie behoorlijk goed begrijpen hoe je zelf beslissingen neemt.
- Welke informatie gebruiken we en waar ligt de operationele waarheid?
- Wie bepaalt wat een goede beslissing is?
- Binnen welke kaders mag een systeem handelen?
- En wie is uiteindelijk verantwoordelijk wanneer een systeem een verkeerde keuze maakt?
We zijn op een punt gekomen waarop we ons moeten afvragen: wat gebeurt er met een organisatie als technologie niet meer alleen het werk ondersteunt, maar ook een deel van het werk en de besluitvorming overneemt?
Welk deel van het werk hoeft straks überhaupt nog door een mens te worden gedaan?
Sterker nog: wanneer vinden we het verantwoord dat AI daadwerkelijk gaat handelen?
AI kan informatie sneller bij elkaar brengen, patronen herkennen en mensen ondersteunen bij ingewikkelde keuzes.
Maar het dwingt ons bovenal om deze fundamentele keuzes te maken.
En dat zijn de vragen die ik in de huidige AI-discussies nog veel te weinig tegenkom.
Zonder die volwassen basis en dat diepe begrip van je eigen besluitvorming lost AI onderaan de streep niets op.